Paternotte staat voor grote uitdagingen

‘Onze’ Jonge Democraat Jan Paternotte (29) heeft zich in rap tempo opgewerkt tot lijsttrekker van D66 Amsterdam. Als D66-voorman van de grootste gemeente zijn alle schijnwerpers, ook intern, op hem gericht. In de stad waar hedonistische vrijheidsstrijders als Ramses Shaffy en Boris van der Ham hun thuis vonden, wil hij de stad voor het eerst sinds decennia een progressief liberale D66-koers laten varen. Paternotte is de coming man van D66. Niet voor niets heeft Pechtold in zijn speech op het congres de lat hoog gelegd. ‘Op 15 februari 1967 stond D66 op de voorpagina van de New York Times. We hadden geschiedenis geschreven’, bulderde hij begin februari door de Amsterdamse Beurs van Berlage. ‘Op 20 maart verwacht ik weer zo’n voorpagina, Jan Paternotte! Op z’n minst… in het Parool!’ De kleine duizend aanwezigen applaudisseerden instemmend. Paternotte is aan zet.

Jan Paternotte

Toch is de sfeer niet euforisch te noemen. Midden in de campagne vallen er kort achter elkaar twee zware klappen voor D66 Amsterdam. Eerst overlijdt Ernst Bakker aan leukemie, vervolgens wordt Els Borst om het leven gebracht, terwijl ze twee dagen eerder nog bij het D66-congres naast Paternotte zat. ‘Een groot voorbeeld, niet alleen voor D66’ers, maar ook voor veel Jonge Democraten’, stelt Paternotte. Een dag na de herdenkingsbijeenkomst van Els Borst spreekt de DEMO hem.In de hoofdstad waar dezelfde partij al meer dan vijftig jaar aaneengesloten de scepter zwaait moeten veel veranderingen worden doorgevoerd. ‘Het is nooit goed voor een stad als één partij zo lang aan de macht zit’, stelt Paternotte. De woningmarkt is totaal vastgelopen en de financiën van de stad zijn niet onder controle. Amsterdam heeft over twee jaar een schuld van 5.5 miljard euro, 7000 euro per inwoner. Baby’s meegeteld.

Ook bij de PvdA is het besef gekomen dat ze het af zouden kunnen gaan leggen. Er is grote paniek over het mogelijke verlies van Amsterdam. Voor de kerst luisterden PvdA-fractiemedewerkers volgens Paternotte mensen af die handtekeningen aan het verzamelen waren voor het referendum. Lijsttrekker Hilhorst had een overval op Alexander Pechtold gepland toen hij in Amsterdam was voor een onderwijstour. De overval mislukte, omdat Pechtold alweer weg was. En nu roept de PvdA dat D66 in Amsterdam sociale huurwoningen wil verkopen om de belastingen te kunnen verlagen. ‘Dat is twee keer totale onzin, en compleet uit de lucht gegrepen. Dat krijg je als er paniek is’,

Wat Paternotte betreft is het de hoogste tijd voor een nieuwe koers. Amsterdam heeft een reputatie op het gebied van projecten die te duur worden en te laat klaar zijn. Eén van de tekenende voorbeelden is de veel te dure renovatie van de Oostlijn. De metrolijn was een hele zomer gesloten voor renovatie. ‘Terwijl er die hele periode geen mannetje de tunnel in is geweest, omdat de vergunningen niet in orde waren’, vertelt Paternotte. ‘Maar de metro kon die zomer toch niet rijden, want alle chauffeurs waren met vakantie gestuurd. Een jaar later moest opnieuw de gehele lijn gesloten worden om het onderhoud te doen. De hele logistiek in de stad was – juist in die toeristische maanden – één grote chaos. Dat kost miljoenen.’

De Jonge Democraat is nog niet klaar met het stadsbestuur. ‘Eén op de vijf jongeren in Amsterdam heeft geen baan’, stelt hij verontwaardigd. ‘De jeugdwerkgelegenheid onder allochtone jongeren loopt zelfs op tot 40%.’ Maar juist de gemeente Amsterdam heeft al jarenlang geen jongeren meer aangenomen. Er geldt een vacaturestop. ‘Jongeren kunnen nog wel stage komen lopen, maar daarna is er 0 perspectief op een baan’, redeneert Paternotte. ‘Wat ons betreft komen er veel meer flexibele contracten en gaat de gemeente veel gerichter kennis inzetten. ZZP’ers zouden meer bij stedelijke projecten betrokken moeten worden. Dat zou de constructie van de toekomst kunnen zijn. Gerichte kennis en flexibiliteit is precies wat het ambtelijk apparaat op dit moment mist.’

Volgens Paternotte kan er ook wel wat aan de communicatieafdeling van de gemeente worden gedaan. Bij een gemiddelde raadsvergadering zitten er 3 of 4 journalisten. Daar tegenover stelt de gemeente per wethouder en de burgemeester een voorlichter en een politiek assistent, zestien in totaal. Dat zijn uitvloeisels waarin je ziet dat het fout gaat.’ Een ander voorbeeld was dat er onlangs een nieuw logo voor de gemeente moest komen. Zonder al teveel verschillen met het oude logo waren de kosten 100.000 euro.’

‘Grootste ICT-budget, maar wél Windows ’98 gebruiken!’

Een andere afdeling die zich op kan gaan maken voor flinke hervormingen is de ICT-afdeling. ‘Windows heeft laatst aangekondigd dat alle afnemers die nog werken met lagere versies van Windows om moeten naar een moderner besturingssysteem. Er was toen grote paniek op het stadhuis, want sommige afdelingen werken nog steeds met Windows ’98. En dat terwijl gemeente Amsterdam het dubbele uitgeeft aan ICT ten opzichte van een gemiddelde gemeente.’

‘Er zijn meer ambtenaren ruimtelijke ordening dan er bouwvergunningen per jaar worden uitgeschreven’

Ook de afdeling ruimtelijke ordening moet anders gaan werken. Paternotte: ‘Er zijn meer ambtenaren werkzaam dan dat er bouwvergunningen per jaar worden toegekend.’ Als het aan D66 ligt gaan daar 20% minder mensen werken. ‘De financiën van de stad moeten onder controle. Dat kun je niet alleen met zachte maatregelen oplossen.’

Hét cultuurverschil tussen JD en D66? Seks!

Paternotte heeft genoeg plannen met de stad. Naast het lostrekken van de woningmarkt, investeren in goed onderwijs en de stadsfinanciën onder controle brengen kan er zoveel meer in met de stad. Hij noemt het Amsterdam van enkele decennia geleden een ‘sociaal laboratorium’, er gebeurde van alles in de stad. Hij wil dat Amsterdam weer voorop gaat lopen als het gaat om die kenmerkende tolerantie en vooruitstrevendheid. ‘De politie is nu bijvoorbeeld ongelooflijk veel tijd kwijt met het opsporen van wietkwekers, terwijl er in andere toeristische steden al een stuk liberaler wordt omgegaan met het drugsbeleid.’ Ook in de horeca loopt Amsterdam niet (meer) voorop. ‘We hebben hele strenge sluitingstijden, als je in Europa naar andere toeristische steden of zelfs naar Groningen kijkt is dat echt opzienbarend.’

De DEMO is flink verbeterd. Goed dat nu niet alleen de auteurs het blad lezen, maar dat het breder wordt gedragen

Een ander voorbeeld is het prostitutiebeleid van Amsterdam. ‘Het is nu eenmaal niet een normale baan, er is geen enkele beroepskeuzetest voor middelbare scholieren waar prostitutie als vakgebied uit komt rollen’, vertelt Paternotte. ‘Daarom is er extra aandacht nodig.’ Onder leiding van de huidige vice-premier Lodewijk Asscher is de stad begonnen met het opkopen van de helft van de ramen in het Red Light District. Paternotte kan zich daar enorm over opwinden. ‘We moeten juist die vrouwen gaan helpen. Er is geen vrouw die door deze acties uit de prostitutie is gestapt en een baan als receptioniste heeft gekregen. D66 wil coöperaties van prostituees ondersteunen, zodat ze voor hun eigen rechten op kunnen komen.’

Homotolerantie en –acceptatie is voor Paternotte ook één van de speerpunten komende periode. Nadat hij van de schrik bekomen is dat zijn gesprekspartner homoseksueel is (‘Ik vond je juist zo macho’), begint hij aan zijn betoog. ‘De titel gay capital moet je niet claimen, maar vooral zijn. Het gay-uitgaansleven moet alle kansen krijgen en ik ben er voorstander van om grote homo-evenementen naar Amsterdam halen, zoals de Europride, waarvoor fractiegenoot Gerolf Bouwmeester zich in de raad hard heeft gemaakt.’ Een ander project waar over nagedacht zou kunnen worden, is bijvoorbeeld een homo-museum. Paternotte is hier enthousiast over. ‘Dit is dé stad waar het homohuwelijk is uitgevonden. Raar eigenlijk dat we hier nog geen homo-museum hebben?!‘

Als het gaat om andere evenementen is Paternotte voorstander van duidelijke keuzes. Rotterdam is volgens de lijsttrekker heel goed in het organiseren van grootschalige sportevenementen. ‘De Red Bull Air Race of de Formule 1 in de stad, dat zou bij ons niet op die manier kunnen. In Amsterdam blinken we uit in culturele faciliteiten en evenementen. Daar zouden we wat mij betreft meer focus op kunnen leggen. We hebben met de ArenA wel een mooie locatie om wedstrijden van het EK Voetbal in 2020 te organiseren, toch denk ik niet dat Amsterdam internationaal bekend wordt als topsportstad, en dat is ons streven ook niet.

D66 gooit het roer in Amsterdam rigoureus om

De combinatie tussen sport en onderwijs vindt de lijsttrekker overigens wel belangrijk. ‘Bewegingsonderwijs moet door vakdocenten worden gegeven. Punt! Ook moeten er meer uren beschikbaar komen voor drama, kunst, cultuur & media in het basisonderwijs, dat zijn echt zaken waar we ons de komende vier jaar hard voor gaan maken. Het onderwijs wordt nu te veel gekwantificeerd met CITO-toetsen en meetmomenten.’

Feestelijkheden zoals het 538-evenement op het Museumplein bij Koningsdag kunnen op zijn steun rekenen. ‘Als hoofdstad moet je de huiskamer van het land kunnen zijn bij Koningsdag, en dus moeten we wel iets aankunnen. Wat mij betreft maken we met een partij als 538 keiharde afspraken over de veiligheid. Het is te vaak uit de hand gelopen op dat plein. Mocht het goed gaan dan willen wij ze belonen. Het is ook een heel ander evenement qua aard dan bijvoorbeeld de huldiging van Ajax. Dat komt wat ons betreft nooit meer in het centrum, dat is altijd chaos.’

In de strijd om de zetels opereert niet alleen de PvdA op het scherpst van de snede. Joram Verstoep van het CDA betitelde zijn Tweede Kamerfractie als ‘veelal provinciale boeren’, en verder ‘Mensen van buiten Amsterdam, daar heb ik maar weinig mee.’ Paternotte moet lachen als hij terugdenkt aan het moment toen hij dat hoorde. ‘Al had hij over zijn partijgenoten in de Tweede Kamer wel gelijk’, grinnikt hij. ‘Dat zijn vast allemaal pannenkoeken.’

‘Amsterdam, Rotterdam, Utrecht, Den Haag, Leiden. Het is eigenlijk één grote stad. In het buitenland ook wel bekend als Amsterdam.’

Gevoeligheden met Rotterdam ontwijkt hij niet. Sterker nog, bij het congres verzamelde hij zijn moed en poneerde hij de stelling dat Leiden, Utrecht, Den Haag, Amsterdam en Rotterdam eigenlijk één grote stad is. In het buitenland ook wel bekend onder de naam Amsterdam. Gelach vanuit de congreszaal viel hem ten deel, al zal er bij de Rotterdamse fractie links of rechts wel een wenkbrauw zijn opgetrokken. Ook in het interview deelt hij prikjes uit. ‘Ach’, begint hij. ‘Rotterdam is gewoon ook Amsterdam. Amsterdam-Haven’, vertelt hij nonchalant.

Zijn humor en onbevangenheid weerstralen op zijn fractie. Om zich heen heeft hij met name ‘positief ingestelde types’ verzameld. ‘Ze praten en denken heel snel. De actiebereidheid is ongelooflijk groot bij de kandidaten.’ In die dynamiek van snelle acties is Paternotte zich uitermate bewust van zijn kwetsbaarheden. ‘Ik kan heel slecht tegen het typische bestuurdersklimaat. Als ik een idee heb, wil ik niet – zoals je vaak ziet – ergens over twee weken met een groep een afspraak plannen, maar juist direct actie ondernemen. Mijn grootste valkuil is dat ik hierdoor soms links of rechts mensen passeer die van een bepaald onderwerp ook nog wat moesten vinden’, reflecteert hij. ‘Ik ben de eerste om toe te geven dat ik dan fout zit. We moeten steeds goed blijven nadenken.’

Bovenstaand voorbeeld blijft niet bij woorden. Na het interview stuur ik hem de plannen van het homo-museum door, nog geen minuut later heeft hij zijn team ingelicht over de mogelijkheden om dit initiatief te ondersteunen.

Een dame van het Lloyd Hotel fleurt het gesprek op met twee biertjes. Tijd voor andere onderwerpen. Over bier gesproken…. Of er een cultuurverschil tussen de Jonge Democraten en de D66 is. Paternotte begint te knikken, zonder enige bedenktijd krult er langzaam een glimlach rond zijn mond. ‘Seks’, beredeneert hij. ‘Dat was er veel meer bij de Jonge Democraten. En drank natuurlijk ook.’ Aan de andere kant van de tafel schateren plotsklaps twee mensen van het lachen. Ze genieten zichtbaar van de conversatie. ‘Zorg ervoor dat er geen vertrouwelijke informatie wordt verteld’, doceert een man aan de overkant van de tafel. ‘We kunnen alles letterlijk verstaan.’

De Jonge Democraten heeft Paternotte in het hart gesloten. ‘Mijn mooiste JD-herinnering vond plaats op 16 mei 2005. Twee weken voor het referendum over de Europese grondwet. Wilders begon die dag zijn tour door het land om zijn anti-Europese houding bekend te maken. We besloten dat we achter Wilders aan gingen toeren. We hebben toen een caravan gekocht van 200 euro. In de tuin van een JD’er in Groningen hebben we die caravan Europees-blauw geschilderd, met gele sterren erop. Vervolgens hebben we via een Duitse journalist het schema van Wilders weten te ontfutselen en zijn we twee weken lang achter Wilders aan gereisd. Op de eerste dag dachten alle beveiligers en politie-agenten dat wij erbij hoorden. Vierentwintig verschillende camera-ploegen volgden ons. Die avond opende het NOS-journaal niet met de anti-Europese houding van Wilders, maar juist dat de Jonge Democraten vóór Europese samenwerking waren. Een briljante actie.’

Volgens Paternotte belde Wilders boos de redactie van NOS Journaal om te vragen of iedereen daar lid was van D66. De irritatie bij de volgers en handlangers van Wilders nam toe, JD’ers werden bedreigd en ook Wilders wilde wraak. Hij pakte zijn moment toen de caravan van de Jonge Democraten een ochtend niet verscheen toen Wilders zijn campagne startte. ‘We stonden in de file en konden niet vooruit. Wilders riep toen voor alle camera’s dat de Jonge Democraten het waarschijnlijk hadden opgegeven. Achter in beeld kwamen we toen alweer aanrijden. Weg quote. Schitterend!’, aldus een zichtbaar trotse Paternotte.

In zijn ogen is dit ook precies de functie van de Jonge Democraten. Omdat Alexander Pechtold en de gehele moederpartij nogal netjes is, vallen de acties van de JD des te meer op. Van de SP verwachten ze actie. ‘Die bezetten iedere dag wel ergens een gebouw.’ Jonge Democraten zouden zich bewust moeten zijn van deze positie. ‘Ga niet in een ivoren toren opinie-artikelen schrijven, en schoppen op de moederpartij, maar zorg dat je middenin de maatschappij deelneemt aan het debat en thema’s aankaart die fout gaan.’

Eerst staan 19 maart de gemeenteraadsverkiezingen voor de deur, maar gezien het tempo waarmee de jonge Paternotte zich ontwikkeld is er eigenlijk slechts één vraag die rest. Of hij de ambitie heeft om fractievoorzitter van D66-landelijk te worden. Paternotte schuifelt wat op zijn stoel en scherpt zijn blik. Vijf seconden lang is het stil, vervolgens herpakt hij zich. ‘Daar heb ik wel eens over nagedacht’,  stelt hij. ‘Net als dat je als klein kind er over nadenkt om brandweerman te worden. Maar ik vind het vooral heel bijzonder om lijsttrekker te mogen zijn in de mooie stad van het land.’

DEMO Paternotte

 

DEMO Paternotte

0.00 avg. rating (0% score) - 0 votes